Chính phủ Séc đã thông qua kế hoạch chống buôn người giai đoạn 2026–2031. Một trong những vấn đề được chú ý nhiều là tình trạng người lao động nước ngoài bị lợi dụng, như không được trả đủ lương, bị trừ tiền quá mức, mắc nợ hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào người môi giới. Đây là vấn đề người Việt đang làm việc tại Séc nên quan tâm.
Ngày 7/9/2026, Chính phủ Séc thông qua Kế hoạch quốc gia chống buôn người giai đoạn 2026–2031. Trong những năm tới, Séc sẽ tập trung nhiều hơn vào ba vấn đề: bảo vệ trẻ em, chống bóc lột sức lao động và hỗ trợ những người trở thành nạn nhân.
Với cộng đồng người Việt tại Séc, phần đáng chú ý nhất là bóc lột lao động, bởi người nước ngoài và lao động di cư được xác định là những nhóm dễ bị lợi dụng hơn khi không biết rõ tiếng Séc, giấy tờ hoặc quyền lợi của mình.
Bóc lột lao động không chỉ là làm “chui”
Khi nghe đến “buôn người”, nhiều người thường nghĩ tới bắt cóc hoặc đưa người qua biên giới trái phép. Nhưng trên thực tế, việc lợi dụng người lao động có thể xảy ra ngay tại nơi làm việc và khó nhận ra hơn.
Theo kế hoạch của Séc, những trường hợp đáng lo có thể liên quan đến việc không trả đủ lương, giữ lương, trừ quá nhiều tiền, khiến người lao động mắc nợ hoặc quá phụ thuộc vào người thuê mình.
Ví dụ, một người được hứa lương 35.000 Kč nhưng khi nhận tiền lại bị trừ hàng loạt khoản như nhà ở, xe đưa đón, phí môi giới hoặc các khoản không được giải thích rõ. Sau một thời gian, người lao động có thể rơi vào cảnh đi làm nhưng vẫn nợ tiền và rất khó rời khỏi công việc.
Không phải mọi tranh chấp về lương đều là buôn người. Tuy nhiên, nếu người lao động bị ép buộc, đe dọa hoặc lợi dụng vì không biết tiếng và không hiểu giấy tờ, vấn đề có thể nghiêm trọng hơn nhiều.
Lao động qua môi giới và công ty trung gian được chú ý
Kế hoạch mới của Séc cũng đề cập đến việc sử dụng lao động qua công ty môi giới, công ty cung cấp nhân công và nhiều tầng nhà thầu.
Đây là tình huống khá quen thuộc với một số lao động nước ngoài: trên giấy tờ ký với công ty A nhưng hằng ngày lại sang công ty B làm việc, nghe người của công ty B chỉ đạo. Khi xảy ra chuyện về lương hoặc giấy tờ, người lao động lại không biết phải tìm ai.
Với người Việt đang làm qua môi giới, điều quan trọng là phải biết rõ:
- mình ký hợp đồng với công ty nào;
- thực tế mình đang làm ở đâu;
- lương bao nhiêu và bị trừ những khoản gì;
- giấy tờ lao động và cư trú của mình đang như thế nào.
Bà con cũng nên giữ lại hợp đồng, bảng lương, tin nhắn và các giấy tờ liên quan đến công việc.
Tuyển người qua mạng cũng là vấn đề Séc đang để ý
Một điểm mới trong kế hoạch là việc lợi dụng người lao động ngày càng chuyển lên Internet.
Bộ Nội vụ Séc cho biết Internet và các nền tảng liên lạc có thể được dùng để tìm kiếm, lôi kéo và kiểm soát nạn nhân. Chính phủ Séc cũng đang chú ý hơn đến nguy cơ này.
Với người Việt, bà con nên cẩn thận với những lời mời kiểu:
“Sang đây có việc ngay, không cần biết tiếng, giấy tờ bên anh lo hết.”
Trước khi đồng ý, nên hỏi rõ tên công ty, địa chỉ làm việc, mức lương, các khoản phải trả và ai giữ giấy tờ của mình.
Đặc biệt, không nên giao hộ chiếu hoặc toàn bộ giấy tờ cá nhân cho người khác giữ trong thời gian dài mà không có lý do rõ ràng.
Người gặp vấn đề có thể tìm sự giúp đỡ
Séc hiện có chương trình hỗ trợ những người được xác định là nạn nhân của buôn người. Bộ Nội vụ cho biết chương trình có thể hỗ trợ về nơi ở an toàn, tư vấn pháp lý, tâm lý và các vấn đề cần thiết khác.
Điểm bà con cần hiểu là kế hoạch 2026–2031 không có nghĩa từ ngày mai xuất hiện hàng loạt quy định mới đối với người lao động. Đây là hướng mà Séc sẽ tăng cường thực hiện trong những năm tới.
Với người Việt đang đi làm tại Séc, điều quan trọng nhất vẫn rất đơn giản: biết mình đang làm cho ai, lương bao nhiêu, giấy tờ ra sao và đừng để toàn bộ thông tin về công việc nằm trong tay người khác.
Nguồn: Chính phủ Cộng hòa Séc, Bộ Nội vụ Cộng hòa Séc; Kế hoạch quốc gia chống buôn người giai đoạn 2026–2031.
