Sau nhiều năm đẩy mạnh số hóa giáo dục, một số quốc gia châu Âu đang bắt đầu nhìn lại cách công nghệ được sử dụng trong trường học. Sách giáo khoa in, việc đọc trên giấy và chữ viết tay một lần nữa được chú ý – không phải để phủ nhận công nghệ, mà để tìm lại sự cân bằng trong việc học.
Thụy Điển đầu tư trở lại vào sách giáo khoa
Thụy Điển là một trong những ví dụ rõ ràng nhất cho xu hướng này. Chính phủ nước này đang tăng đầu tư cho sách giáo khoa in và đặt mục tiêu cải thiện khả năng tiếp cận tài liệu học tập vật lý trong trường học.
Theo chính sách giáo dục của Chính phủ Thụy Điển, việc học đọc, viết và tính toán ở những năm đầu cần được ưu tiên. Các công cụ kỹ thuật số chỉ nên được đưa vào lớp học khi chúng thực sự hỗ trợ, thay vì cản trở quá trình học tập của học sinh. Thụy Điển cũng đã dành ngân sách cho việc mua sách giáo khoa và tài liệu hướng dẫn, đồng thời giảm yêu cầu sử dụng công cụ số đối với trẻ nhỏ.
Từ tháng 7/2025, những thay đổi trong chương trình giáo dục mầm non của nước này cũng nhấn mạnh việc hạn chế màn hình. Với trẻ dưới hai tuổi, các công cụ học tập mang tính tương tác trực tiếp như sách được ưu tiên, trong khi việc sử dụng thiết bị kỹ thuật số với các nhóm tuổi khác cũng được hạn chế hơn.
Vấn đề không chỉ nằm ở chiếc màn hình
Lý do đằng sau sự điều chỉnh này là những lo ngại về thời gian sử dụng màn hình, khả năng tập trung và năng lực đọc hiểu của học sinh.
Tuy nhiên, câu chuyện không đơn giản là sách giấy tốt, màn hình xấu.
Nghiên cứu về việc đọc trên giấy và thiết bị số vẫn đưa ra những kết quả cần được nhìn nhận một cách thận trọng. Một số nghiên cứu cho thấy việc đọc các văn bản dài trên giấy có thể mang lại lợi thế nhất định về khả năng ghi nhớ và đọc hiểu. Nhưng cũng có nghiên cứu cho rằng không phải mọi hình thức đọc kỹ thuật số đều kém hiệu quả; cách thiết kế tài liệu và phương pháp sử dụng công nghệ có thể tạo ra sự khác biệt lớn.
Vì thế, điều mà Thụy Điển đang hướng tới không phải là xóa bỏ công nghệ khỏi trường học. OECD cũng nhận định các cải cách gần đây của nước này cho thấy nỗ lực cân bằng giữa tài liệu học tập truyền thống và năng lực số, với việc sử dụng thiết bị kỹ thuật số theo hướng có mục tiêu và phù hợp với từng độ tuổi.
Có lẽ câu hỏi không phải là “giấy hay màn hình”
Trong nhiều năm, số hóa từng được xem gần như là hướng đi tất yếu của giáo dục. Nhưng khi thiết bị điện tử ngày càng hiện diện trong mọi khía cạnh của cuộc sống, các trường học bắt đầu phải đặt ra một câu hỏi khác: công nghệ nên được sử dụng bao nhiêu và vào đúng thời điểm nào?
Sách giấy không thể thay thế hoàn toàn công nghệ. Nhưng công nghệ cũng chưa chắc nên thay thế hoàn toàn sách giấy, đặc biệt ở những giai đoạn học sinh cần xây dựng những kỹ năng nền tảng như đọc, viết và tập trung.
Có lẽ bài học quan trọng nhất không nằm ở việc quay trở lại quá khứ, mà là tìm ra sự cân bằng: khi nào cần màn hình và khi nào một cuốn sách, một cây bút và một trang giấy lại là công cụ phù hợp hơn.
Theo bạn, các trường học tại châu Âu có nên sử dụng nhiều hơn sách giáo khoa in và khuyến khích học sinh viết tay, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào thiết bị kỹ thuật số không?
Nguồn: Medikpoint (và các nguồn khác)
